ابراهيم اصلاح عربانى

306

كتاب گيلان ( فارسى )

جدول شمارهء 24 - توزيع نسبى جمعيت استان گيلان برحسب محل تولد جمعيت در مقايسهء با جمعيت كشور در سالهاى 1345 و 1355 . جدول شمارهء 25 - توزيع نسبى جمعيت سال 1365 استان گيلان برحسب محل تولد به تفكيك در نقاط شهرى و روستائى در مقايسه با جمعيت كشور . سرشمارى ، در استان گيلان اعم از نقاط شهرى و روستائى ، نسبت به ارقام مربوط به جمعيت كشور است . به عنوان مثال در حالىكه 7 / 93 درصد از جمعيت استان گيلان را در سال 1345 متولدين در شهرستان مورد سرشمارى تشكيل مىداد اين رقم در جمعيت كشور حتى به 87 درصد نيز نمىرسيد . در سرشمارى سال 1365 نيز نسبت افراد « غير متولد در شهر و يا آبادى محل اقامت » كه در واقع همان مهاجران « طول عمر » هستند ، در گيلان حدود 68 درصد كمتر از كشور بوده است ( 8 / 12 درصد در گيلان و 5 / 21 درصد در كشور ) . اين كاهش نسبى مهاجران در انواع مهاجرتهاى طول عمر صادق بوده است يعنى مهاجران از منشأ شهرى و يا مهاجران از منشأ روستائى و يا متولدين خارج از كشور ، هيچيك از اين قاعده مستثنى نبوده‌اند . 2 - مهاجرتهاى مقطعى با توجه به محدود بودن آمار و اطلاعات مربوط به مهاجرتهاى مقطعى ، در سرشماريهاى قبل بهتر است در تحليل مهاجرتهاى جمعيت استان گيلان با استفاده از آمار و ارقامى كه سرشمارى سال 1365 به دست داده است نسبت به بررسى آن در فاصله سالهاى 1355 - 1365 اقدام شود . به استناد اين سرشمارى در دوره 10 ساله مذكور جمعا 79755 نفر استان گيلان را به قصد ساير نقاط كشور ترك كرده و 48983 نفر از استانهاى مختلف كشور به آن وارد شده‌اند كه با احتساب 79351 نفر مهاجران داخل استانى رقم كل جابه‌جائيها در اين استان به ترتيب به 159106 نفر مهاجران خارج شده از محل تولد ( شهر يا آبادى محل تولد ) و 128334 نفر مهاجران وارد شده بالغ مىگردد . اين ارقام مهاجران خارجى را دربر نمىگيرد . تعداد افرادى كه در همين مدت گيلان را به قصد خارج از كشور ترك كرده‌اند در دست نيست « 9 » لكن در همين‌مدت جمعا 865 نفر متولد خارج كشور وارد گيلان شده و جزو جمعيت سال 1365 گيلان به حساب آمده‌اند . ارقام جدول شمارهء 26 تعداد مهاجران در استان گيلان به ساير استانهاى كشور و تعداد مهاجران از آن استانها را به گيلان نشان مىدهد . بدين‌ترتيب استانهاى تهران ، آذربايجان شرقى ، زنجان ، خوزستان و مازندران استانهاى مهم مهاجرفرست به گيلان و تهران ، زنجان ، مازندران ، هرمزگان و خراسان مهمترين استانهاى مهاجرپذير از گيلان بوده‌اند . با توجه به اين‌كه اسامى استانهاى تهران ، مازندران و زنجان هم جزو استانهاى مهم مهاجرپذير و هم جزو استانهاى مهم مهاجرفرست ذكر شده است ، بايد اين سه استان را بيش از استانهاى ديگر ، در مراوده مستقيم مهاجرتى با استان گيلان محسوب داشت . مهاجران دوره 10 ساله 55 - 65 استان گيلان را مىتوان از ديد ديگرى نيز بررسى كرد و آن منشأ جغرافيائى مهاجران در رابطه با تقسيمات سرزمينى و ادارى است . 4 / 50 درصد از 126656 نفر مهاجران وارد شده استان گيلان كه محل اقامت قبلى آنان از نظر تعلق به شهر و روستا در داخل كشور مشخص بوده است « 10 » منشأ شهرى و بقيه يعنى 6 / 49 درصد منشأ روستائى داشته است . سهم مهاجران برحسب منشأ شهرى و روستائى ، در محدوده‌هاى مربوط به تقسيمات سرزمينى يكسان نبوده است و به طورىكه ارقام زير نشان مىدهد نسبت مهاجران شهرى به مهاجران روستائى در بين مهاجرانى كه در داخل شهرستان جابه‌جا شده‌اند بسيار اندك و در بين مهاجران مربوط به استانهاى ديگر بسيار بالا بوده است . نسبت مهاجران گيلان از منشأ شهرى به مهاجران از منشأ روستائى برحسب تقسيمات سرزمينى در سال 1365 در مقايسه با ارقام مربوط مهاجران در

--> ( 9 ) . لازم به يادآورى است كه طبق دستورالعمل سرشمارى سال 1365 ، گروهى از ايرانيان مقيم خارج ، ضمن سرشمارى از خانوارهاى موجود در كشور جزو جمعيت ايران سرشمارى و به حساب آمده و بخشى ديگر مشمول اين شمارش واقع نشده‌اند . ( 10 ) . كل مهاجران وارد شده استان گيلان در فاصلهء سالهاى مورد بحث 136963 نفر بوده كه محل اقامت قبلى 9442 نفر از آنها مشخص نبوده است ، از اين افراد 6566 نفر ( 5 / 69 درصد ) در نقاط شهرى و بقيه در نقاط روستائى استقرار داشته‌اند .